काठमाडौं – भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले पदभार ग्रहण गरेयता विगत १२ वर्षमा उहाँका विदेश भ्रमणहरूमा ९ अर्ब भारतीय रुपैयाँभन्दा धेरै खर्च भएको छ ।

संसद्का दुवै सदन—लोकसभा र राज्यसभामा उठाइएका प्रश्नहरूको जवाफमा विदेश मन्त्रालयले यो जानकारी दिएको हो ।

यो तथ्याङ्कले सन् २०१४ को जुन महिनादेखि सन् २०२६ को जुलाई महिनासम्मको अवधि समेट्छ । यस अवधिमा मोदीले ८१ वटा देशको १८३ पटक भ्रमण गर्नुभएको बीबीसी हिन्दीले जनाएको छ ।

भारतीय प्रधानमन्त्री मोदी अहिले फिलिपिन्सको दुई दिने भ्रमणमा हुनुहुन्छ । उहाँ ‘एसोसिएशन अफ साउथ इस्ट एशियन नेशन्स’ (आसियान) सँग सम्बन्धित ‘आसियान–भारत शिखर सम्मेलन’ मा सहभागी हुन मनिला पुग्नुभएको हो । यसपछि मोदी त्यहीँ आयोजना हुन गइरहेको ‘क्वाड’ शिखर सम्मेलनमा पनि सहभागी हुनुहुनेछ ।

अन्य देशहरूसँगको सम्बन्ध सुदृढ पार्न यस्ता उच्चस्तरीय भ्रमणहरू गरिने विदेश मन्त्रालयले बताएको छ । साथै यस्ता भ्रमणहरूको उद्देश्य द्विपक्षीय, क्षेत्रीय र विश्वव्यापी स्तरमा भारतको संलग्नतालाई प्रवर्द्धन गर्नु पनि हो ।

मन्त्रालयका अनुसार प्रधानमन्त्री अर्को देशको भ्रमणमा जाँदा उहाँलाई त्यस देशको अतिथिका रूपमा लिइन्छ । उहाँको आवास तथा अन्य सुविधाहरूको खर्च आयोजक देशको सरकारले व्यहोर्छ ।

यद्यपि यी भ्रमणहरूमा प्रधानमन्त्रीसँगै जाने अधिकारीहरूका साथै सुरक्षा व्यवस्थापनसम्बन्धी खर्च भने भारत सरकारले व्यहोर्छ ।

सन् २०२५ मार्चमा दिएको एक छुट्टै जवाफमा विदेश मन्त्रालयले सन् २०२२ देखि २०२४ का बीच प्रधानमन्त्रीको विदेश भ्रमणमा भएको खर्चको विवरण प्रस्तुत गरेको थियो । त्यसमा होटल तथा बसाइको व्यवस्था, कार्यक्रम स्थल, सुरक्षा र उपकरण, यातायात तथा अन्य खर्चहरू समावेश थिए ।

मन्त्रालयले संसदमा दिएको जवाफअनुसार सन् २०२२ देखि २०२४ बीचको तीन वर्षमा प्रधानमन्त्रीको विदेश भ्रमणका क्रममा बसाइको व्यवस्थामा झन्डै १ अर्ब ४ करोड भारु खर्च भएको थियो । त्यसपछि सबैभन्दा धेरै ७५ करोड ७० लाख भारु अन्य शीर्षकमा खर्च भएको छ । त्यस्तै यातायात व्यवस्थामा ७१ करोड भारु तथा कार्यक्रम स्थल र सुरक्षा एवम् उपकरणमा झन्डै ४–४ करोड भारु खर्च भएको छ ।

यद्यपि यस विश्लेषणमा समेटिएका सबै १२ वर्षका लागि खर्चको यस्तो विस्तृत विवरण उपलब्ध नभएकाले प्रत्येक भ्रमणमा भएको कुल खर्चको तथ्याङ्कलाई आधारका रूपमा प्रयोग गरिएको बीबीसी हिन्दीको खबरमा उल्लेख छ ।

यस वर्षको जुलाईसम्म प्रधानमन्त्री मोदीले १६ वटा विदेश भ्रमण गरिसक्नुभएको छ । त्यसमा कम्तीमा ७४ करोड ६० लाख भारु खर्च भएको छ । सार्वजनिक अभिलेखमा विवरण उपलब्ध नभएकाले यस तथ्याङ्कमा उहाँका पछिल्ला तीन भ्रमणको खर्च समावेश छैन ।

आफ्नो १२ वर्षे कार्यकालमा भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीले सन् २०१५ मा सबैभन्दा धेरै विदेश भ्रमण गर्नुभएको छ । त्यो वर्ष उहाँले २८ पटक विदेश यात्रा गर्नुभएको थियो ।

यस अवधिमा मोदीले अमेरिका, बेलायत र चीनजस्ता प्रमुख राष्ट्रहरूको भ्रमण गर्नुभएको छ । साथै उहाँले रुस, फ्रान्स र सिङ्गापुरको पनि दुई–दुई पटक भ्रमण गर्नुभयो ।

मोदीले सन् २०१५ मै पाकिस्तानको लाहोरमा एक आकस्मिक भ्रमण गर्दै तत्कालीन प्रधानमन्त्री नवाज शरिफसँग भेटवार्ता गर्नुभएको थियो ।

भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी आफ्नो कार्यकालमा सबैभन्दा धेरै १० पटक अमेरिका पुग्नुभएको छ । त्यसपछि उहाँले संयुक्त अरब इमिरेट्स ९यूएई०, जापान र फ्रान्सको आठ–आठ पटक भ्रमण गर्नुभएको छ ।

यीमध्ये केही भ्रमणहरूमा ठूलो रकम खर्च भएको छ । सन् २०१९ मा मोदीको अमेरिका भ्रमणमा ३७ करोड ७० लाख भारतीय रुपैयाँ खर्च भएको थियो ।

प्रधानमन्त्री कार्यालयको तथ्याङ्क विश्लेषण गर्दा पूर्वप्रधानमन्त्री मनमोहन सिंहले सन् २००४ को मे महिनादेखि २०१४ को मे महिनासम्मको आफ्नो १० वर्षे कार्यकालमा ९६ वटा देशको भ्रमण गरेको पाइएको छ ।

यसैगरी नरेन्द्र मोदीले सन् २०१४ को मे महिनादेखि २०२४ को मे महिनासम्मको आफ्नो पहिलो १० वर्षे कार्यकालमा १३३ वटा विदेश भ्रमण गर्नुभएको छ । एजेन्सी